Trzy kroki do lepszej struktury gleby przed zimą

admin

Najwięcej dla struktury gleby zrobisz przed zimą, jeśli zapewnisz jej okrywę, pozostawisz materię organiczną i ograniczysz ugniatanie. Te trzy działania pomagają chronić gruzełki glebowe, utrzymać przestrzenie, którymi wnika woda i powietrze, oraz stworzyć lepsze warunki dla korzeni w kolejnym sezonie. Nie jest to jednak jednorazowa naprawa gleby: trwała poprawa zależy od regularnego powtarzania dobrych praktyk.

Strukturę gleby tworzy sposób, w jaki jej drobne cząstki łączą się w większe skupienia, nazywane agregatami. Gdy są stabilne, gleba łatwiej przyjmuje wodę, a jednocześnie pozostaje w niej miejsce na powietrze. Jeśli powierzchnia jest zbita lub rozpada się pod wpływem deszczu, woda może spływać po niej zamiast wsiąkać. Jesień to dobry moment, by ograniczyć takie ryzyko, ponieważ po zbiorach można zdecydować, czy gleba pozostanie odsłonięta i jak będą wyglądały ostatnie prace polowe.

Krok 1: Utrzymuj okrywę gleby dzięki międzyplonowi

Po zbiorze plonu głównego warto rozważyć wysiew międzyplonu, zamiast zostawiać pole nieosłonięte. Rośliny chronią powierzchnię przed uderzeniami kropel deszczu, a ich korzenie zajmują glebę w okresie, w którym bez międzyplonu pozostałaby bez żywej roślinności. Gdy korzenie rosną i obumierają, dostarczają też materii organicznej w głąb gleby. Dlatego znaczenie ma nie tylko zielona okrywa widoczna nad ziemią, lecz także to, co dzieje się pod jej powierzchnią.

Korzyści pokazują wyniki globalnej metaanalizy badań nad międzyplonami. W porównaniu z uprawą bez nich odnotowano średnio o 15,9% większy udział agregatów odpornych na działanie wody, o 6,1% większą porowatość całkowitą i o 37,2% większą infiltrację, czyli wsiąkanie wody w glebę. Średnia gęstość objętościowa była niższa o 3,2%, a opór stawiany przy wnikaniu w glebę — o 11,8%. Są to średnie z różnych warunków, nie obietnica takiej samej zmiany na każdym polu po jednym jesiennym siewie.

Przy wyborze międzyplonu najpierw sprawdź, ile czasu pozostało roślinom na wzrost przed zimą. Gatunek lub mieszanka muszą pasować do terminu siewu i lokalnych warunków. Nawet różnorodna mieszanka niewiele osłoni, jeśli zostanie wysiana tak późno, że nie zdąży się rozwinąć. Jeżeli termin na skuteczny siew już minął, lepiej skupić się na ochronie powierzchni dostępnymi resztkami roślinnymi niż naruszać glebę tylko po to, by wysiać rośliny, które nie utworzą okrywy.

Efekt międzyplonu może być widoczny również po zakończeniu jego uprawy. W niemieckim doświadczeniu polowym agregaty w glebie pod następną uprawą miały średnią średnicę większą o 10–19% niż na poletkach pozostawionych wcześniej bez międzyplonu. Wynik wspiera sens utrzymywania żywych korzeni między plonami głównymi, choć jego skala będzie zależeć od gleby i sposobu gospodarowania.

Krok 2: Pozostaw resztki roślinne i rozsądnie uzupełniaj materię organiczną

Międzyplon nie jest jedynym sposobem osłaniania gleby. Po zbiorach część resztek roślinnych można pozostawić na powierzchni, zamiast dokładnie ją oczyszczać. Rozdrobnione i równomiernie rozłożone resztki ograniczają bezpośredni kontakt deszczu z glebą. Z czasem stają się także źródłem materii organicznej. To szczególnie użyteczne tam, gdzie na wysiew międzyplonu jest już za późno.

Materia organiczna pomaga utrzymywać agregaty glebowe, ale jej działanie trzeba rozpatrywać w dłuższym czasie. Pozostawienie resztek po jednym zbiorze nie zmieni od razu zbitej warstwy w dobrze ustrukturyzowaną glebę. Ważny jest stały dopływ materii z korzeni, resztek roślin i — tam, gdzie jest to uzasadnione — dodatków organicznych. Dojrzały kompost może być jednym z takich dodatków, lecz jego ilość warto dostosować do potrzeb gleby i planowanej uprawy, a nie traktować jako uniwersalny środek na każdy problem ze strukturą.

Różne gleby nie reagują jednakowo. W doświadczeniu prowadzonym na Słowacji gleba drobnoziarnista zawierała do 50% więcej węgla organicznego niż badana gleba piaszczysta, a stabilność jej agregatów była nawet o 90% większa. Mieszanka gatunków międzyplonu sprzyjała tam powstawaniu mniejszych, lecz stabilniejszych agregatów. Nie oznacza to, że sam wybór mieszanki da podobny wynik na glebie piaszczystej: znaczenie mają także jej właściwości wyjściowe.

Praktycznie warto więc połączyć dwa cele: nie pozostawiać powierzchni bez osłony i nie usuwać bez potrzeby źródeł materii organicznej. Jeśli resztki utrudniają planowane prace, można je rozdrobnić i rozłożyć możliwie równomiernie. Całkowite oczyszczenie pola tylko po to, by wyglądało schludnie przed zimą, pozbawia glebę tej ochrony.

Krok 3: Nie ugniataj mokrej gleby i ogranicz zbędne zabiegi

Nawet dobrze zaplanowana okrywa nie pomoże w pełni, jeśli podczas jesiennych prac gleba zostanie mocno ugnieciona. Nacisk kół i wielokrotne przejazdy mogą zmniejszać przestrzeń między cząstkami gleby. Woda trudniej wtedy wsiąka, a korzenie napotykają większy opór. Szczególną ostrożność zachowaj po opadach, kiedy gleba jest wilgotna i łatwo ją odkształcić.

Przed wjazdem na pole sprawdź jej stan w miejscu planowanej pracy. Jeśli pobrana w dłoni gleba klei się, maże i pod naciskiem tworzy plastyczną bryłę, warto odłożyć przejazd, o ile to możliwe. Podobnie z obróbką: praca na mokrej glebie może prowadzić do jej rozmazywania i tworzenia zbitych brył, zamiast poprawić warunki dla przyszłych upraw. Gdy przejazd jest konieczny, ograniczenie ich liczby pomaga zmniejszyć obszar narażony na ugniatanie.

Nie chodzi o całkowity zakaz jesiennej uprawy mechanicznej. Jej sens zależy od stanu pola i planu na kolejny sezon. Warto jednak unikać zabiegów wykonywanych bez wyraźnego celu, zwłaszcza gdy naruszają okrywę lub resztki chroniące powierzchnię. W dziesięcioletnim doświadczeniu prowadzonym przez USDA uprawa bezorkowa sprzyjała większej zawartości węgla organicznego przy powierzchni gleby w porównaniu z badanym systemem uprawowym z naruszaniem gleby. Nie znaczy to, że rezygnacja z orki sama rozwiąże każdy problem, ale pokazuje, że sposób uprawy wpływa na warunki, od których zależy struktura.

Przed zimą wybierz więc działania odpowiednie do stanu pola: wysiej międzyplon, jeśli ma jeszcze szansę wytworzyć okrywę; w przeciwnym razie wykorzystaj resztki roślinne do osłony powierzchni. Niezależnie od wyboru poczekaj z ciężkimi pracami, gdy gleba jest zbyt mokra. Największy sens ma połączenie tych decyzji w kolejnych sezonach — tak, by gleba możliwie rzadko pozostawała naga i nie traciła struktury podczas prac polowych.

Przeczytaj również:

Next Post

Codzienne wchodzenie po schodach z zakupami o wadze > 20 kg dobija staw biodrowy

Codzienne wchodzenie po schodach z zakupami ważącymi ponad 20 kg zwiększa wysiłek i obciążenie stawu biodrowego, ale nie ma potwierdzonej granicy 20 kg, po której staw zaczyna się uszkadzać. Stwierdzenie, że taki nawyk „dobija biodro”, jest zbyt kategoryczne. Znaczenie mają nie tylko kilogramy w torbach, lecz także stan stawu, masa […]

You May Like